Powołanie ABI

Kto może być powołany na ABI?

Zgodnie z art. 36a ust. 5 u.o.d.o., funkcję ABI może pełnić osoba, która:

  1. ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych,
  2. posiada odpowiednią wiedzę w zakresie ochrony danych osobowych,
  3. nie była karana za umyślne przestępstwo.

Dokonując wyboru ABI pamiętać należy ponadto, że zgodnie z art. 36a ust. 7 u.o.d.o., osoba pełniąca funkcję ABI musi podlegać bezpośrednio administratorowi danych (kierownikowi jednostki organizacyjnej lub osobie fizycznej będącej administratorem danych). Ponadto ABI musi mieć zapewnione środki i organizacyjną odrębność, niezbędne do niezależnego wykonywania przez niego zadań (art. 36a ust. 8 u.o.d.o).

Przesłanka posiadania przez ABI odpowiedniej wiedzy w zakresie ochrony danych osobowych (art. 36a ust. 5 pkt 2 u.o.d.o.) jest oceniana przez samego administratora danych. Działając we własnym interesie, powinien on zatem powołać osobę, która rzeczywiście ma taką wiedzę. Znowelizowane przepisy u.o.d.o. nie wprowadzają wymogu posiadania przez ABI jakichkolwiek certyfikatów, poświadczeń ukończenia odpowiednich szkoleń itp., jednak tego typu dokumenty mogą być pomocne administratorowi danych w dokonaniu oceny spełniania przez kandydata na ABI tego wymogu.

Oceny wiedzy administratora bezpieczeństwa informacji warto dokonywać również
w kontekście konkretnych potrzeb administratora danych, w tym rodzaju i stopnia zagrożeń, jakie określona działalność może nieść dla praw i wolności podmiotów danych.

Przy podejmowaniu decyzji o powołaniu ABI i doborze odpowiedniej osoby na to stanowisko administrator danych osobowych musi brać pod uwagę, że administratora bezpieczeństwa informacji należy wyposażyć w odpowiednie środki i zapewnić mu organizacyjną odrębność niezbędną do niezależnego wykonywania przez niego zadań. Skoro do zadań ABI należy bieżące i efektywne zapewnianie zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami o ochronie danych osobowych, musi on mieć realną możliwość swobodnego informowania administratora danych o stwierdzonych nieprawidłowościach i podejmowania koniecznych działań w zakresie sprawowania wewnętrznej kontroli.

Wymóg niezależności i organizacyjnej odrębności osoby sprawującej wewnętrzną kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych wyklucza w praktyce sprawowanie funkcji ABI przez osoby kierujące podmiotem będącym administratorem danych. Niedopuszczalne jest powołanie na ABI osób będących kierownikami jednostki organizacyjnej (lub osób zarządzających podmiotami posiadającymi status ADO), takich jak np. dyrektorów szkół, wójtów, członków zarządu spółki, członków zarządu stowarzyszenia. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w których ABI nadzoruje i kontroluje samego siebie.

Administrator danych może powołać tylko jednego administratora bezpieczeństwa informacji. Art. 36a ust. 1 u.o.d.o. zawiera określenie „administratora bezpieczeństwa informacji” w liczbie pojedynczej rzeczownika, inaczej niż ma to miejsce w przypadku zastępców ABI –art. 36a ust. 6 u.o.d.o. Ustawodawca przewidział zatem możliwość powołania jednego ABI oraz jednego lub kilku zastępców ABI. Należy założyć, że zamysłem ustawodawcy było nie tylko wzmocnienie pozycji i odpowiedzialności ABI, ale także umiejscowienie ośrodka koordynacji kontroli i nadzoru procesów przetwarzania danych osobowych w jednej osobie. Nawet w przypadku administratorów danych o złożonej, rozczłonkowanej strukturze, zarówno dla samych administratorów danych, jak i podmiotów danych jasne powinno być, kto u danego administratora danych jest osobą odpowiedzialną za realizację zadań określonych w art. 36a ust. 2 u.o.d.o., w tym zarówno za kompleksowe zapewnianie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych, jak i wykonanie wszystkich pozostałych obowiązków wymienionych w tym przepisie i służących osiągnięciu tego celu. Przyjęcie powyższego stanowiska służy ponadto podniesieniu jakości procesu przetwarzania danych, wzmocnieniu ochrony praw jednostki i bezpieczeństwa danych, a tym samym wzmocnieniu zaufania do administratorów danych ze strony podmiotów danych.

Zgodnie z art. 36a ust. 6 u.o.d.o., administrator danych może natomiast powołać kilku zastępców ABI, którzy spełniają warunki określone w art. 36a ust. 5 ustawy.

Nowelizacja ustawy o ochronie danych osobowych wprowadziła wzmocnienie pozycji i władztwa ABI przez formalnie wysokie umiejscowienie ABI w strukturze organizacyjnej ADO (bezpośrednia podległość ADO), zapewnienie tej osobie niezależnego wykonywania swoich zadań oraz organizacyjnej odrębności. Warto pamiętać, że pozycja ABI wyznaczona została m.in. art. 18 ust. 2 Dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych, w którym to przepisie mowa jest o uprawnieniu administratora danych do powołania „urzędnika do spraw ochrony danych osobowych odpowiedzialnego w szczególności za zapewnienie w niezależny sposób wewnętrznego stosowania przepisów prawa krajowego”.